سابقه کشور یمن

کشور یمن یکی از تولید کننده های نسبتاً کوچک نفت و گاز است. اما به هر حال، به خاطر قرار گرفتن آن در موقعیت جغرافیایی خاص، در گوشه ساحلی جزیره عرب، در بازار جهانی نفت دارای اهمیت می باشد. یمن در نزدیکی کانال باب المندب یکی از بزرگترین کانالهای کشتی رو، با ظرفیت 5/3 میلیون بشکه نفت خام در روز، واقع شده است. از طریق عبور و مرور کشتی های نفت از این تنگه، می توان نفت خلیج فارس را توسط دریای سرخ و کانال سوئز وارد بازار آفریقا و غرب نمود. در سالهای اخیر، این منطقه شاهد افزایش حمله دزدان دریایی مناطق ساحلی سومالی در خلیج عدن و قسمت جنوبی دریای سرخ و اقیانوس هند بوده است. بخش امنیتی کشور یمن با فرستادن گروه های نظامی مسئول، هرگونه تحقیقات در رابطه با حمله های پی درپی به خطوط انتقال انرژی، کاهش دادن تولید و افزایش هزینه را انجام می دهد. اقتصاد یمن به شدت به صادرات نفت وابسته می باشد، بطوری که 30درصدGDP و نزدیک به 75 درصد درآمد دولت و بیش از 90درصد تبادلات ارزی این کشور به صادرات فرآورده های نفتی، در سال 2010 وابسته بوده است. بعد از آنکه درآمد نفتی کاهش یافت، دولت یمن حتی قادر به ارائه امکانات اولیه این صنعت نبود. در سال 2011 بحران سیاسی بوجود آمد که ناشی از تظاهرات عمومی در تانزالیا و مصر بود.


نفت یمن

برطبق گزارشات منتشر شده مجله نفت و گاز در ژانویه 2012، یمن دارای مخازن نفتی با ظرفیت 3 بیلیون بشکه می باشد. مخازن نقتی یمن در پنج منطقه جغرافیایی اصلی گسترده می باشد که شامل : خباه، ولیاد در مرکز یمن، ماریب و جوف در شمال و شابوا و سیلا در جنوب است. تمامی تولید نفت یمن مربوط به 2 حوزه رسوبی (ماریب - شابوا) و (سایون- ماسیلا) می باشد که از 12 حوزه کوچکتر تشکیل شده اند. ذخایر نفتی یمن معمولاً از نوع نفت سبک شیرین (حاوی مقدار کمی گوگرد) با چگالی API 28 تا 48 درجه بوده که با کیفیت ترین نفت آن، مربوط به حوزه (ماریب-جوف) می باشد.


سازماندهی و مدیریت کشور یمن

شرکت های مسئول و مجری حوزه نفت، گاز و منابع معدنی در یمن شامل عده ای شرکت دولتی با نامهای: شرکت نفت یمن(YOC)، شرکت پالایش یمن(YRC)، شرکت خود گردان اکتشاف و تولید(PEPA)، شرکت گاز یمن(YGC)، شرکت توزیع فرآورده های نفتی، سازمان عمومی بازار نفت خام و شرکت اجرایی (Safar E&P) می باشند. این شرکتها مسئول هرگونه قراردادهای صنعتی مرتبط با شرکت های مجری حوزه نفت و تأمین سهم و نیاز دولت از بخش فروش و صادرات نفت خام می باشند. تمامی این شرکت ها و زیر مجموعه های تابع، زیر نظر وزارت نفت و منابع معدنی کشور یمن اداره شده و سیاست های مربوط به حوزه مذکور، توسط این وزارت خانه تصویب می گردد. بخش نفت نیز اجازه برقراری ارتباط با بخش سرمایه گذاری خصوصی جهت تأمین نیازهای اولیه تولید را دارد. قراردادها باشرکت های نفتی خارجی نیازمند اجازه و تصویب پارلمان یمن خواهد بود. شرکت ملی نفت یمن، سافرSafer، درسال 2005 و بعد از پایان یافتن قراردادهای بهربرداری مربوط به شرکتهای HnnOil و Exxon Mobis، با دستور پارلمان یمن تأسیس گردید. قرارداد Nexen مبنی بر اداره و بهره برداری ازحوزه نفتی ماسیلا، در دسامبر2011 به پایان رسید. پس از آن شرکت دولتی پتروماسیلا جهت افزایش درآمد دولت ازاین حوزه، مدیریت پروژه را به عهده گرفت.


اکتشاف و تولید کشور یمن

درسال 2011، کشور یمن مقدار170 هزار بشکه در روز تولید نموده که نسبت به مقدار تولید 25 هزار بشکه درسال 2010 کاهش چشم گیری داشته است. مقدار تولید یمن از سال 2001 تاکنون از مقدار بیشینه خود،440 هزار بشکه در روز، به آرامی رو به کاهش رفته است. این نرخ کاهش به دلیل مشکلاتی چون کمبود سرمایه گذاری ها برای بهره برداری از حوزه های نفتی جدید و همچنین نبود امکانات کافی نگهداری و تعمیرات پایگاه های استخراج، بوده است. در سال 2011، اعتصاب علیه دولت یمن باعث تخریب خطوط انتقال گردیده و تخلیه پایگاه های نفتی توسط شرکت های مجری، میزان تولید سالانه را به زیر220 هزار بشکه در روز رساند. در ماه مارچ، خط لوله بین حوزه های ماریب و شابوا و پایانه صادراتی Ras Isa منفجر شده و تا نیمه های ماه جولای بلا استفاده بود. با توجه به تحقیقات مرکز جهانی انرژی، صادرات نفت یمن در ماه می، 70 درصد کمتر از مقدار مورد انتظار بود. حملات علیه خطوط لوله نفت در یمن، همچنان ادامه یافت. بطوری که در ژانویه 2012، یمن برای به راه انداختن پالایشگاه داخلی خود مجبور به وارد کردن نفت خام شد. پالایشگاه نیز در ماه نوامبر همان سال تعطیل شد. کشور یمن دارای 12حوزه نفتی و پایگاه تولید اصلی می باشد که توسط 9 شرکت بین المللی اداره می شوند. با وجود وضع امنیتی موجود در کشور، تولید نفت در حوزه 47 نفتی، توسط شرکت نروژیDNO در سال 2011 شروع گردید. در سال 2010، 32 حوزه کوچک نفتی توسط 16 شرکت نفتی بین المللی با همکاری شرکت نفت یمن مورد اکتشاف قرار گرفت. تلاش برای اکتشاف حوزه های نفتی با کشف نفت موجود در سال 2010، موفقیت آمیز تلقی گردید. علارغم علاقمندی شدیدی شرکت های خارجی برای سرمایه گذاری و فعالیت بر روی حوزه های نفت خشکی یمن، در سال های 2007 و 2008 بسیاری از پروژه های اکتشاف و بهره برداری در یمن به علت کمبود امنیت و وجود دزدان دریایی به حالت تعلیق درآمد. در اکتبر 2010، در سومین کنفرانس نفت و گاز، 10 عدد از حوزه های نفت خشکی و دریای یمن به مناقصه گذاشته شده که دولت توانست 3 عدد از حوزه های جدید را به شرکت های خارجی محمول نماید. حوزه 48 به شرکت بین المللی DNO، حوزه 85 به شرکت Total و حوزه نفتی 86 را به شرکت اتریشیOMV محول نمود.


مصرف و صادرات کشور یمن

طبق گزارشات EIA، کشور یمن در سال 2010، 103 هزار بشکه در روز مصرف نفت خام و 157هزار بشکه در روز صادرات نفت خام داشته است. نفت یمن عمدتاً در بازار آسیا به فروش می رسد. با رشد نیاز داخلی کشور و کاهش نرخ تولید نفت، صادرات نفت خام کشور یمن روبه کاهش است. کشور یمن همچنین برخی فرآورده های نفتی پالایش شده را وارد می نماید. با توجه به داده های سال 2008، میزان واردات مواد پالایش شده به یمن، 62 هزار بشکه در روز بوده که عمدتاً نفت تغلیظ شده می باشد. مقدار 18هزار بشکه در روز هم صادرات مواد پالایش شده در یمن انجام می گیرد. خطوط لوله و پایانه های صادرات کشور یمن دارای خط انتقالی به طول 662 مایل، جهت انتقال نفت خام از 3 پایگاه تولید خود به پایانه های صادرات عدن Ash shir, Bir Ali , Hodeidah , Ras Isa می باشد. این خط لوله مورد حملات پی در پی قرار گرفت که نتیجه آن کاهش حجم صادرات نفت خام در سال 2011 بود. خط لوله ماریب بهRas Isa با طولی برابر با 270مایل، دارای ظرفیت انتقال 400 هزار بشکه در روز بوده که این خط لوله، نفت را از حوزه ماریب به پایانه اصلی صادرات یمن Ras Isa ، در کنار دریای سرخ، انتقال می دهد. پایانه Ras Isa زیر نظر شرکت Safer ، نفت سبک حوزه ماریب را صادر می نماید. این خط لوله هم چندین بار در سال 2011منفجر گردیده و توان صادراتی کشور را تضعیف نمود. خط انتقال ماسیلا به پایانه Ash shihr ، با طولی معادل 90 مایل و ظرفیت انتقال 300هزار بشکه در روز، نفت خام را از حوزه ها ماسیلا و AIHajr غربی به پایانه صادراتیAsh shihr در خلیج عدن منتقل می کند. پایانه Ash shihr که نام دیگر آن Mukallah بوده و توسط شرکت Nexen اداره می گردد، دارای ظرفیت ذخیره نفت برابر با 5/3 میلیون بشکه می باشد. خط لوله شابوا- بیرعلی با طول 130 مایل و ظرفیت انتقال 135هزار بشکه در روز، نفت خام را از حوزه نفتی شابوا (Shabwa) به پایانه صادرات بیرعلی (Bir Ali) در خلیج عدن منتقل می نماید. پایانه صادرات عدن-Hodeidah جهت صادر نمودن محصولات پالایش شده و انتقال آنها به تانکرهای کوچگتر مورد استفاده قرار می گیرد. پروژه های پایین دست حوزه نفت (پالایش و توزیع) بر طبق گزارشات مجله نفت و گاز در ژانویه 2012، کشور یمن قابلیت پالایش نمودن نفت خام با ظرفیت 140 هزار بشکه در روز را از طریق دو پالایشگاه خود دارد. اولین پالایشگاه با نام عدن و ظرفیت 130 هزار بشکه در روز در سال 1954 ساخته شده و توسط شرکت پالایش عدن اداره می گردد. دومین پالایشگاه با نام ماریب و ظرفیت10 هزار بشکه در روز، در سال 1986 ساخته شده و توسط شرکت پالایش یمن اداره می شود. پالایشگاه عدن در می و نوامبر 2011 به دلیل حملات به خطوط انتقال و کاهش مواد خام اولیه، تعطیل گردید. این کمبود نفت خام یمن را مجبور به وارد نمودن نفت از کشورهمسایه عربستان نمود


گاز طبیعی کشور یمن

بر طبق آمار منتشر شده در مجله نفت و گاز، در ژانویه 2012، کشور یمن دارای ذخایر گازی با ظرفیت 9/16 تریلیون فوت مکعب گاز طبیعی می باشد. اکثر مخازن گاز در یمن، از نوع گاز ترکیب با نفت می باشد که در حوزه نفتی Marib- jawp با ظرفیت 10 تریلیون فوت مکعب واقع شده است. توسعه پایگاه گاز NLG در یمن انگیزه برای اکتشاف مخازن جدید گاز را بوجود آورد. درآمد حاصل از صادرات گاز مایع تا حدی میزان افت درآمد حاصل از صادرات نفت کشور را جبران نمود


اکتشاف و تولید کشور یمن

در سال 2010، کشور یمن به میزان 1153 بیلیون فوت مکعب گاز طبیعی تولید نموده که از این مقدار گاز، 890 بیلیون فوت مکعب صرف استخراج نفت خام، 245 بیلیون فوت مکعب فروخته شده و میزان 194 فوت مکعب نیز به شکل گاز مایع LNG صادر گردیده است. تولید گاز طبیعی در یمن درسال 1993 شروع شد. در سال 2005 میزان تولید به مقدار727 بیلیون فوت مکعب رسید و با کاهش یافتن به میزان 533 فوت مکعب در سال2008، دوباره به مقدار دو برابر در سال 2009 رسید. در سال 2009، کشور یمن تقریباً تمام گاز تولید شده خود را صرف استخراج نفت نمود. امضاء قرارداد صادرات گاز مایع به کشور کره در سال 2005 یمن را مجبور به توسعه و افزایش تولید گاز طبیعی نمود. در نتیجه یمن جهت افزایش نرخ تولید خود، قرردادهایی با شرکت های Sue GDF و شرکتTotal امضاء نمود. تمام این قراردادها 20 سال اعتبار دارند. یکی از برنامه های دولتی که منجر به افزایش مصرف داخلی گاز طبیعی گردید، تغییر نوع سوخت نیروگاه برق کشور از نفت کوره به گاز طبیعی بود. تعدادی از شرکت های مستقل اکتشاف نفت خام هم بخشی از گاز طبیعی را برای مصرف خود برداشت نمودند.


گاز طبیعی مایع کشور یمن

طبق آمار داده شده توسط سازمان اطلاعات نفت و گاز Gedijaz، کشور یمن در سال 2010 به میزان 194 بیلیون فوت مکعب گاز مایع صادر نموده است. خریداران گاز مایع، کشورهای جنوبی کره جنوبی به میزان 38درصد، آمریکا 20درصد و چین 13درصد بیلیون بوده اند. طبق گزارش خبر گزاری رویتر کشور یمن علارغم خرابکاری ایجاد شده بر روی خطوط انتقال گاز می تواند به کلیه تعهدات قراردادی خود تا سال 2011عمل نماید. پروژه صادرات گاز مایع یمن در پایانه صادراتیBalhaf در خلیج عدن فعالیت خود را به فرم تجاری در اکتبر 2009 شروع نمود. با هزینه نمودن 5/4 بیلیون دلار، این پروژه بزرگترین پروژه صنعتی کشور یمن به حساب می آید. سهم شراکت شرکت های داخلی و خارجی در این پروژه به این صورت است: شرکت فرانسوی Total 6/39 درصد، شرکتHuntoil 2 /17 درصد، شرکت ملی گاز یمن7/16 درصد، 3 شرکت کره جنوبی Sk Gas 55/9 درصد،ko Gas 6 درصد، شرکت هیوندای 88/5 درصد، و سایر شرکت های داخلی یمنی بقیه سهم را به عهده دارند. پایگاه تولید گاز مایع LNG توسط شرکت Total ادراه می گردد. در آپریل 2010 این شرکت دومین تانکر ریلی خود را به خط انتقال این پایگاه اضافه نمود که ظرفیت آن را به میزان 326 تریلیون فوت مکعب رسانده است. این پایگاه، گاز طبیعی مورد نیاز خود را از حوزه 18 ماریب –جوف در فاصله 200 مایلی با استفاده از خط انتقال 900 هزار بشکه در روز تهیه می نماید. حوزه گازی 18 توسط شرکت دولتی Safer بهره برداری شده و دارای ظرفیت 10 تریلیون فوت مکعب ذخیره گاز می باشد. شرکت گاز مایع یمن دارای 4 تانکر عظیم با ظرفیت 13 میلیون فوت مکعب می باشد


اطلاعات جغرافیایی

  • مساحت: 527,829 کیلومتر مربع
  • رتبه در جهان از بعد مساخت: 50
  • تراکم جمعیت: 44.7 نفر بر کیلومتر مربع
  • رتبه در جهان از لحاظ تراکم جمعیت: 160
  • مختصات جغرافیایی
    • شرقی: -
    • شمالی: -
  • منطقه زمانی: UTC + 3
  • جمعیت: 23.8 میلیون نفر (سال 2011)
  • زبان رسمی: عربی
  • دین رسمی: اسلام
  • پایتخت: صنعا

جهت مشاهده کلیک کنید

اطلاعات سیاسی و اقتصادی

  • نوع حکومت: جمهوری
  • واحد پول: ریال یمن
  • اقتصاد: نفت خام، گاز مایع‌، نساجی، فرآورده های غذایی، صنایع دستی، تعمیرات کشتی، سیمان، الومینیوم، غلات، پنبه، قهوه، ماهی
  • منابع طبیعی: نفت و گاز
  • صادرات
    • نفت و فراورده‌های نفتی، قهوه، ماهی، ال ان جی (سال 2012): 7.958 میلیارد دلار
  • تولید ناخالص داخلی
    • سال 2012: 54.85 میلیارد دلار
  • سرانه: 2,200 دلار
  • شاخص توسعه انسانی
  • 0.5

جهت مشاهده کلیک کنید