ذخایر نفت و گاز سوریه چه میزانی است؟

کشور سوریه بعنوان یکی از مهمترین کشورهای خاورمیانه، مدتهاست که گرفتار نابسامانی‌های داخلی گسترده‌ای است که حتی وضعیت این کشور را در آستانه بروز جنگ داخلی قرار داده است. در این کشور که حدود 22.5 میلیون نفر جمعیت دارد، تاکنون هزاران نفر از مردم  آواره شده و به جنوب ترکیه و شمال لبنان گریخته‌اند و صدها و شاید هزاران نفر کشته‌ شده‌اند. اما اتفاقا این کشور تنها کشور با اهمیت از نظر تولید نفت و گاز در منطقه مدیترانه شرقی یعنی در میان کشورهای اردن،اسرائیل،غزه و لبنان است ولذا بی مناسبت نیست که در این شرایط به وضعیت انرژی این کشور و نیز تاثیر تحولات آن بر بازار جهانی نفت نیم نگاهی بشود.

ذخائر شناخته شده نفت‌خام سوریه حدود 5.2 میلیارد بشکه و ذخائر شناخته شده گازطبیعی این کشور حدود 8.5 تریلیون فوت مکعب برآورد گردیده است (که نیمی از آن گازهای همراه نفت است). میزان تولید نفت و میعانات نفتی این کشور در اوج خود در سال 1996 به حدود 600 هزار بشکه در روز رسید ولی بعد از آن کاهش یافت و نهایتا در سال 2009 میلادی حدود 400 هزار بشکه در روز بود که از این میزان حدود 250هزار بشکه به مصرف داخلی رسید(ظرفیت پالایشی هم در همین حدود است) و حدود 150 هزار بشکه آن عمدتا به اروپای غربی صادر گردید. بنابراین این کشور تنها کشور صادر کننده نفت در منطقه مدیترانه شرقی است.

میادین عمده نفتی این کشور عمدتا در شرق این کشور و در منطقه مرزی این کشور با کشور عراق واقع گردیده‌اند. تا کنون خبری از تاثیر گذاشتن نابسامانی‌ها و شورش‌های داخلی این کشور بر روند تولید و صادرات نفت آن گزارش نشده است. میزان تولید گاز این کشور در بین سال‌های 2004 تا 2008 میلادی کاهش یافت و در سال 2008 به حدود 208 میلیارد فوت مکعب رسید. در همین سال میزان مصرف گاز این کشور 213 میلیارد فوت مکعب بود و بنابراین 5 میلیارد فوت مکعب کسری گاز مورد نیاز این کشور وارد گردید. اما بدنبال کشف میادین جدید گاز و انجام سرمایه‌گذاری بر روی آن، وزیر نفت و معادن طبیعی این کشور در سال 2010 اعلام کرد که تولید گاز کشور در ماه آوریل 2010 به 361 میلیارد فوت مکعب رسیده است و تا پایان سال به 412 میلیارد فوت مکعب خواهد رسید، اما هنوز گزارشات تکمیلی در این مورد در دست نیست و در صورت صحت این ادعا طبعا میزان صادرات انرژی سوریه افزایش یافته و خواهد یافت.

در سال 2008، حدود 2 درصد از گاز تولید سوریه سوزانده یا تلف شد و حدود 35 درصد آن به منظور افزایش بازیافت، مجددا به مخازن نفتی تزریق و بقیه عمدتا در نیروگاه‌های برق مورد استفاده قرار گرفت اما هنوز نیمی از نیروگاه‌های این کشور از سوخت مایع استفاده می‌کردند. در صورت تحقق افزایش تولید گاز در این کشور، بر اساس برنامه‌ریزی انجام شده، نیروگاه‌های بیشتری از سوخت گاز استفاده خواهند کرد و میزان صادرات نفت‌خام یا فرآورده‌های نفتی این کشور افزایش خواهد داشت.

سوریه در ترانزیت نفت و گاز نیز یک کشور مهم تلقی می‌شود. از سال‌ها پیش بخشی از تولید نفت میادین نفتی شمال عراق از طریق یک خط‌لوله از مسیر خاک سوریه به بندر بانیاس این کشور در ساحل مدیترانه منتقل می‌شده که البته از سال‌ها پیش بهره‌برداری از آن بدلایل مختلف و نهایتا بدلیل فرسودگی آن متوقف گردیده است. کشور سوریه همچنین در مسیر خط‌لوله گاز موسوم به خط‌لوله عرب (AGP) قرارگرفته است. این خط‌لوله در حال حاضر گاز تولیدی کشور مصر را با عبور از اردن به سوریه و لبنان رسانده است و بر اساس پروژه‌های در حال اجرا، در سال جاری میلادی به ترکیه نیز متصل خواهد شد. سورریه در سال 2008 کسری گاز خود را از این طریق تامین نمود و قرار است در سال‌های آینده از ترکیه نیز گاز وارد کند. دولت سوریه همچنین مذاکراتی را با کشورهای عراق و ایران برای واردات گاز از این کشورها در دست انجام  دارد و امیدوار است در آینده به یک کشور ترانزیت کننده گاز (حتی احتمالا به خط‌لوله ناباکو) تبدیل شود و درآمدی را از این طریق کسب کند.

بنابرآنچه ذکر شد، بنظر نمی‌رسد که تحولات سوریه تا کنون تاثیر فیزیکی بر بازار نفت گذاشته باشد اما بدون شک تاثیر روانی خود را بر بازار باقی گذاشته است چراکه بحران سیاسی در یک کشور مهم خاورمیانه بعنوان مهمترین منطقه نفتی جهان، نمی‌تواند انتظارات نگران کننده را در بازار نفت شکل ندهد.

تداوم بحران سوریه خصوصا در صورت پیروزی مخالفان بشار اسد، ممکن است آتش نهفته در زیر خاکستر کشورهای مهم نفتی منطقه مانند عربستان‌سعودی را نیز شعله‌ور کند. علاوه بر این به‌نظر می‌رسد که رژیم حاکم بر سوریه در حال حاضر عملا به  وزنه تعادل میان صف‌بندی‌های منطقه خاورمیانه تبدیل شده است و همه طرف‌های ذینفع نگران آثار و پیامدهای بهم خوردن چنین تعادلی هستند و شاید بهمین دلایل باشد که علیرغم شدت مناقشات در این کشور، هنوز اجماع بین‌المللی در سطحی که بر علیه رژیم معمر قذافی شکل گرفت، بر علیه رژیم بشار اسد شکل نگرفته است.


مسیرهای صادرات گاز ایران به سوریه بررسی شد

وزیر نفت و منابع معدنی سوریه در دیدار با وزیر نفت کشورمان با تاکید بر ضرورت واردات گاز از ایران، از بررسی مسیر انتقال گاز ایران - عراق - سوریه و دریای مدیترانه خبر داد.

به گزارش وب سایت وزارت نفت، سفیان علاو با اشاره به حمایت وزیر نفت عراق از گذشتن گاز صادراتی ایران از خاک کشورش، تصریح کرد: بنابراین در دیدار با دکتر سید مسعود میر کاظمی این مسیر بررسی شده و مورد مذاکره بیشتر قرار خواهد گرفت.
وی در تشریح چگونگی صادرات گاز ایران به سوریه تاکید کرد: در طرح صادرات گاز ایران به سوریه بخشی از گاز تولیدی ایران با خط لوله 56 اینچ با ظرفیت 110 میلیون مترمکعب در روز برای صادرات منتقل می شود.

علاو، روابط دو کشور به ویژه در زمینه نفت و گاز را بسیار خوب دانست و گفت: در این سفر مسائل زیادی در زمینه های پالایش، آموزش و کادرسازی نیز مطرح می شود.

احتمال صادرات بخشی از گاز ایران از خاک ترکیه

وی با اشاره به اینکه از سوی دیگر ممکن است روزانه سه میلیون متر مکعب گاز از طریق خط ترکیه منتقل شود که به تدریج به 9 میلیون متر مکعب افزایش پیدا خواهد کرد، اظهار داشت: البته تحقق این امر به توان خط لوله ترکیه بستگی دارد که امیدواریم در سال 2011 میلادی اجرایی شود.

وزیر نفت و منابع معدنی سوریه در ادامه با بیان این که سیاست سوریه استفاده بیشتر از گاز در صنایع و کاهش مصرف نفت کوره ومشتقات نفتی است، یادآور شد: به همین دلیل قرار است شهرک های صنعتی مانند 'عدرا' و کارخانه های موجود در آن دارای خط لوله گاز شوند.

وی با اشاره به لزوم اجرای طرح های مشترک علمی – فناوری میان دو کشور، بر ضرورت اجرایی شدن پروژه مشترک ایران، ونزوئلا و مالزی مبنی بر ساخت پالایشگاه 140 هزار بشکه ای الفروقلس در سوریه که توافق آن پیش تر امضا شده است،  تاکید کرد.

براساس این گزارش، وزیر نفت کشورمان دیروز، سه شنبه (28 دی ) در صدر هیئتی به منظور بررسی زمینه‌های توسعه بیشتر همکاری‌های ایران و سوریه در حوزه انرژی وارد دمشق شده است. در این سفر دکتر خالدی معاون امور بین الملل و بازرگانی وزارت نفت و مهندس اوجی معاون وزارت نفت در امور گاز نیز  وزیر نفت را همراهی می کنند.


نگاه اجمالی کشور سوریه

در حال حاضر، بخش انرژی در کشور سوریه به دلیل اختلافات و جنگ داخلی بین دولت و نیروهای شورشی و همچنین به دلیل تحریمات اعمال شده غرب، دچار بحران گردیده است. بعد از تظاهرات اعتراض آمیز ماه مارچ 2011 در سوریه، به دلیل مشکلاتی چون تخریب تاسیسات نفتی و نیروگاه های الکتریکی و تحریمات اعمال شده غربی، بخش انرژی شامل حوزه اکتشاف، توسعه و بهره برداری، تولید و انتقال و توزیع دچار بحران شدیدی گردیده است. اگرچه سوریه نقش اساسی در بازار انرژی جهانی ندارد ولی می تواند بازار انرژی منطقه را تحت تاثیر قرار دهد. کشور سوریه به دلیل اختلافات و جنگ های داخلی مابین دولت و نیروهای شورشی، قادر به تامین نیاز نفت در بخش گرمایش و سوخت در برخی از مناطق را با شرایط کنونی نمی باشد. همچنین پروژه های اکتشاف و بهره برداری در اکثر مناطق سوریه در حال حاضر به تعویق افتاده است


نفت در کشور سوریه

تولید نفت سوریه از ماه مارچ 2011 تا کنون به میزان 50 درصد افت نموده است. کشور سوریه قراردادهای اکتشاف و تولید نفت خود را با شرکت های نفتی در سال 1930 امضا نمود ولی اولین بهره برداری و تولید نفت این کشور در سال 1960 به بعد افتاد. با توجه به میزان حجم محدود تولید نفت در این کشور، سوریه هنوز بخشی از درآمد خود را از بخش نفت تامین می نماید. در حال حاضر کشور سوریه به عنوان واسط جهت انتقال خطوط نفت از کشور خود به کشور های دیگر، نقش اساسی در سیستم بین المللی انرژی ایفاد می نماید. با این وجود، صادرات نفت با داشتن سهم 35 درصدی از درآمد های دولت، نقش حیاتی در اقتصاد سوریه دارد. طبق آمار منتشر شده در مجله نفت و گاز در ژانویه 2013، کشور سوریه دارای ذخیره نفتی معادل 5/2 بیلیون بشکه بوده که بجز عراق، ذخیره نفت آن از سایر کشور های همسایه، بیشتر می باشد. عمده نفت سوریه از نوع سنگین و حاوی میزان زیادی گوگرد می باشد که بالطبع پالایش و فرآوری آن مشکل و پر هزینه خواهد بود. بعلاوه، به دلیل تحریم های اعمال شده توسط اتحادیه اروپا، بازار خرید و پالایش نفت خام سوریه به شدت محدود شده است. در نتیجه قسمت عمده ای از درآمد دولت سوریه که از طریق صادرات نفت به اروپا تامین می گردید از دست خواهد رفت و این در حالی است که سوریه در سال 2011 درآمدی بالغ بر 6/3 بیلیون دلار از فروش نفت به کشور های اروپایی بدست آورده بود


اکتشاف و تولید در کشور سوریه

با توجه به جنگ داخلی ایجاد شده در سوریه، اکتشاف منابع جدید در این کشور تقریباً غیر ممکن شده است. مگر اینکه اوضاع سیاسی و امنیتی کشور به ثبات قابل قبولی رسیده و صلح داخلی برقرار شود. در گذشته قرارداد هایی که مبنی بر اکتشاف مخازن جدید نفت در سوریه امضا شده بود، طبق برنامه می بایست تا سال 2011 به بهره برداری برسد. ولی به دلیل درگیری های داخلی، این پروژه ها همچنان در حالت تعلیق قرار دارد. در حالی که تولید و اکتشاف نفت خام در سوریه به شدت دچار مشکل شده است، دولت سوریه تلاش می کند بتواند ظرفیت تولید موجود را حتی با در نظر گرفتن تحریم ها حفظ نماید. پس از اعمل تحریم های اروپا و آمریکا علیه نفت سوریه، بسیاری از شرکت های بین المللی نفتی داخلی، فعالیت خود را متوقف نموده که منجر به کاهش تولید نفت در این کشور شد.


صادرات و واردات در کشور سوریه

طبق گزارشات اعلام شده توسط EIA، تا 12 ماه قبل از شروع درگیری های سوریه در مارچ 2011، بطور تقریبی 99 درصد از نفت خام سوریه به اروپا (خصوصاً ترکیه) وارد می شد. در سال 2012، هیچ کدام از 4 بارگیری نفت سوریه، اجازه ورود به بازار اروپا را پیدا نکرد. یکی دیگر از مشکلاتی که تحریم های اروپا گریبانگیر سوریه نمود این است که نفت خام سوریه نیازمند امکانات تصفیه و فرآوری ویژه ای می باشد که فقط در تعداد معدودی کشور اروپایی وجود دارد. در نتیجه از دست دادن بازار اروپا، فروش نفت به کشور های غیر اروپایی را به دلیل نبود امکانات فرآوری مشکل می سازد. تنها تعداد محدودی کشور هستند که توانایی پالایش نفت سوریه را دارند


گاز طبیعی در کشور سوریه

طبق آمار منتشر شده در مجله نفت و گاز، در سال 2012، کشور سوریه دارای مخازن گاز طبیعی با حجم 5/8 تریلیون فوت مکعب است. همانند حوزه های نفتی، میادین گاز سوریه هم در مناطق مرکزی و شرق سوریه واقع شده است. عمده گاز استخراج شده سوریه جهت تولید انرژی و گرمایش به مشتریان تجاری یا بخش مسکونی فروخته می شود. حدود 17 درصد از تولید هم صرف استخراج نفت به روش EOR می گردد. کشور سوریه طی دهه اخیر نیز از به هدر رفتن بخش قابل توجهی از گاز استخراج شده به علت شعله وری، جلوگیری نموده است. تا قبل از سال 1990 حدود 10 درصد از گاز سوریه مشتعل شده و به هدر می رفت


تولید و اکتشاف در کشور سوریه

همانند بخش نفت، سوریه بایستی تولید و اکتشاف گاز طبیعی را جهت پاسخگویی به نیاز داخلی صنعت پتروشیمی خود، توسعه دهد. آخرین مناقصه استخراج گاز در سوریه که قرار بود جهت سرمایه گذاری و بهره برداری از حوزه های گازی نزدیک مرز لبنان و اسرائیل انجام شود در مارچ 2011 برگزار گردید ولی تاکنون خبری از پیش برد این پروژه اعلام نشده است


واردات و صادرات در کشور سوریه

درحال حاضر کشور سوریه نه امکانات کافی جهت تبدیل گاز به فرم LNG را داشته و نه به اندازه کافی تولید جهت تکمیل ظرفیت انتقال خط لوله را دارد. سوریه مقدار کمی گاز را از کشور مصر وارد می نماید که طی سال های 2010 تا 2011 میزان آن 60 درصد نسبت به سالهای قبل کاهش داشته است. یعنی از مقدار 4/24 به 8/8 بیلیون فوت مکعب در روز رسید. واردات گاز از مصر در سال 2008 شروع شده و توسط خط لوله گاز عرب به سوریه و کشور اردن انجام می شود. تصمیماتی جهت انتقال گاز از سوریه به ترکیه، لبنان و در نهایت اروپا گرفته شده است که البته روند اجرای آن به شدت کند می باشد


اطلاعات جغرافیایی

  • مساحت: 185,180 کیلومتر مربع
  • رتبه در جهان از بعد مساخت: 89
  • تراکم جمعیت: 118.3نفر بر کیلومتر مربع
  • رتبه در جهان از لحاظ تراکم جمعیت: 101
  • مختصات جغرافیایی
    • شرقی: -
    • شمالی: -
  • منطقه زمانی: UTC + 2
  • جمعیت: 21.1 میلیون نفر (سال 2012)
  • زبان رسمی: عربی
  • دین رسمی: اسلام
  • پایتخت: دمشق

جهت مشاهده کلیک کنید

اطلاعات سیاسی و اقتصادی

  • نوع حکومت: جمهوری
  • واحد پول: پوند سوریه
  • اقتصاد: نفت، منسوجات، مواد غذایی، سیمان، نوشیدنی‌ها، تنباکو، گندم، جو، پنبه، عدس، نخود، زیتون، نیشکر، گوشت
  • منابع طبیعی: نفت و گاز، فسفات و نمک، سنگ آهن
  • صادرات
    • نفت و فراورده‌های نفتی، مواد معدنی، میوه، گوشت، منسوجات: 2.70 میلیارد دلار ( تخمین 2013- کاهش شدید به دلیل جنگ داخلی)
  • تولید ناخالص داخلی
    • 2011: 64.7 میلیارد دلار
  • سرانه: 5,100 دلار
  • شاخص توسعه انسانی
  • 0.632

جهت مشاهده کلیک کنید