گزارش

پترونت: این امکان وجود دارد که بهبود اقتصاد جهانی در سال 2016، منوط به تصمیم مقامات سعودی در رابطه با نحوه مواجهه با شریط بازار نفت باشد. قیمت نفت در سال 2015، بیش از 30 درصد کاهش یافت.

برخی تحلیل‌گران بر این باورند که عربستان سعودی خود را برای دوره طولانی درآمدهای پایین نفتی آماده می‌کند، چراکه انتظار می‌رود ایران پس از لغو تحریم‌های غرب، عرضه خود را افزایش داده و به این ترتیب، فشار بر قیمت‌ها بیشتر شود.

سعودی‌ها پیش از این اعلام کردند که طرحی برای کاهش کسری بودجه حدود 98 میلیارد دلاری از طریق کاهش هزینه‌های عمومی، اصلاح یارانه‌های انرژی و خصوصی‌سازی، در دست اجرا دارند.

کسری بودجه دولت سعودی ناشی از کاهش فراتر از حد انتظار درآمدهای نفتی بوده است. طرح‌های جدید حاکی از آن است که سعودی‌ها همچنان درپی ادامه روند فعلی و عرضه حداکثری نفت به بازار، هستند. به همین دلیل است که دولت برای تنظیم بودجه خود، به‌غیر از سودهای نفتی، موارد دیگر را نیز مدنظر قرار داده است.

علی النعیمی وزیر نفت عربستان سعودی گفته است که سیاست عرضه نفت این کشور تغییری نخواهد کرد. بنا به گفته وی، عربستان تقاضای مشتریان خود را برآورده خواهد کرد، یعنی در صورت وجود تقاضا، عربستان ظرفیت پاسخ‌گویی به آن را خواهد داشت.

عادل الفکیح وزیر اقتصاد و برنامه‌ریزی عربستان سعودی عنوان کرده است که «مقامات دولت به‌دنبال اجرای طرحی پنج‌ساله به‌منظور اصلاح یارانه‌های انرژی هستند. این طرح، بخشی از برنامه گسترده‌تری است که جهت ایجاد اقتصادی کارآمدتر و مولدتر، تهیه شده است». وی افزوده است «این طرح‌ها فقط مربوط به حوزه انرژی نیست، بلکه هدف ما، استفاده از فرصت موجود و اتخاذ تصمیمی درست جهت تغییرات اقتصادی است».

به عبارت دیگر، به نظر می‌رسد که سعودی‌ها مجدانه درپی پایین نگه‌داشتن قیمت‌های نفت در آینده هستند. در واقع، آن‌ها وضعیت فعلی را مبارزه‌ای جهانی برای حفظ سهم بازار، می‌دانند.

در هر صورت، قیمت‌های پایین نفت، تاکنون بخش‌های عمده‌ای از جهان را تحت‌تأثیر قرار داده است. برای نمونه، کشورهای برزیل، آرژانتین و ونزوئلا، با مشکلات جدی مواجه شده‌اند. روسیه نیز یکی از تولیدکنندگانی است که از سقوط قیمت، متضرر شده و ارزش روبل این کشور، کاهش قابل‌توجهی را طی سال گذشته تجربه کرده است. شاید این امر، یکی از دلایل حضور فعلی روس‌ها در سوریه بوده و پوتین با استقرار نیروهای نظامی خود در خاورمیانه درصدد فراهم‌کردن زمینه اقدامات استراتژیک مناسب احتمالی در آینده، است.

از سوی دیگر، وضعیت فعلی اقتصاد ایالات متحده نیز چندان مطلوب نیست و رشد اقتصاد این کشور، کند شده است. با این وجود، فدرال رزور ادعا کرده است که بهبود وضعیت بازار کار حاکی از تقویت اقتصاد و افزایش مجدد قیمت‌ها درپی احیاء قیمت‌های نفت در آینده، است.

از سوی دیگر، برخی کارشناسان معتقدند که مازاد عرضه فعلی سبب کمبود عرضه در آینده و افزایش قیمت‌ها خواهد شد. در واقع، آن‌ها استدلال می‌کنند که قیمت‌های پایین فعلی منجر به کاهش سرمایه‌گذاری‌ها و متعاقباً کاهش تولید در آینده و افزایش قیمت‌ها می‌شود. با این وجود، تحقق چنین رویدادی، چندین سال به‌طول خواهد انجامید.

در حال‌حاضر، به نظر می‌رسد که سعودی‌ها دست بالا را در بازار نفت داشته و قصد کاهش عرضه را نیز درسر ندارند. این به‌معنای آن است که تا آینده‌ای قابل‌ پیش‌بینی، قیمت‌ها در سطح پایین فعلی باقی خواهد ماند.

باید در نظر داشت که قیمت‌های فعلی، تأثیر چشمگیری بر اقتصادهای نوظهور خواهد داشت و طولانی‌شدن دوره قیمت‌های پایین نفت، چالش بزرگی پیش‌روی آن‌ها است. روسیه نیز در صورت تداوم شرایط موجود، با مشکلات اقتصادی هرچه بیشتری در آینده مواجه خواهد شد.

ایالات متحده و کشورهای اروپایی نیز تحت‌تأثیر دوره طولانی‌ قیمت‌های پایین قرار می‌گیرند. در واقع، در صورت موفقیت سعودی‌ها در پایین نگه‌داشتن قیمت‌ها در بلندمدت، نه‌تنها عربستان، بلکه دیگر کشورهای جهان نیز تغییری اساسی را تجربه خواهند کرد.