پایگاه خبر

پترونت: با شروع سال 2014، مازاد عرضه به بازارهای نفت آغاز شد. از اواسط سال 2014 که قیمت نفت 115 دلار به‌ازای هر بشکه بود، به‌تدریج قیمت‌ها کاهش یافت و اکنون پس از گذشت بیش از یکسال، وارد کانال 30 دلاری شده است.

با این وجود، اخیراً داده‌ها نشان می‌دهد که بازارهای نفت به‌کندی روبه تعادل پیش می‌رود. قیمت‌های پایین نفت، تحریک مصرف انرژی را در پی داشته و تولیدکنندگان پرهزینه نیز کم‌وبیش در حال خارج‌شدن از بازار هستند. پیشرفت این فرایند از یک‌سو و اثر رویدادهای جدید ژئوپلیتیکی از سوی دیگر، تعیین‌کننده قیمت نفت در سال 2016، خواهد بود.

در حال‌حاضر، مازاد عرضه نفت به بازار حدود 1.6 میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود. به این ترتیب، چهار پرسش در رابطه با نحوه حذف مازاد عرضه موجود و وضعیت بازار در سال 2016، مطرح می‌شود. پرسش نخست این است که آیا رشد بالای تقاضا (که در سال به 1.6 میلیون بشکه در روز رسید)، در سال 2016 ادامه می‌یابد؟ پرسش دوم عبارت است از این‌که پاسخ صنعت شیل ایالات متحده به قیمت‌های پایین که سبب غیراقتصادی‌شدن فعالیت برخی از فعالان این عرصه می‌شود، چه خواهد بود؟ پرسش سوم این است که تحریم‌ها علیه ایران چه‌زمانی برداشته خواهد شد و پس از آن، افزایش تولید نفت ایران چقدر خواهد بود؟ نهایتاً، پرسش چهارم این است که آیا دیگر اعضای اوپک، تولید در سطوح فعلی را ادامه می‌دهند یا این‌که عوامل ژئوپلیتیکی سبب کاهش تولید آن‌ها خواهد شد؟

در راستای بررسی تأثیر موارد مزبور بر قیمت‌های نفت، در ادامه سه سناریو را مدنظر قرار می‌دهیم. در هر یک از این‌ سناریوها، ترکیبی متفاوت از پاسخ‌های احتمالی به پرسش‌های مذکور، ارائه می‌شود.

1. سناریو اصلی. در این سناریو، پیش‌بینی می‌شود که تقاضا برای نفت در سال 2016، همان‌گونه که آژانس بین‌المللی انرژی نیز برآورد کرده است، تا 1.2 میلیون بشکه در روز افزایش یابد. چین و دیگر کشورهای در حال توسعه آسیایی نیز محرک اصلی رشد تقاضای جهانی خواهند بود. روند روبه‌رشد تقاضای مصرف‌کنندگان چینی برای خودرو و وسایل حمل‌ونقل، کاهش تقاضا برای انرژی در بخش صنعتی را جیران خواهد کرد. به‌علاوه، فرض می‌شود که سطح تولید نفت شیل ایالات متحده نیز با خروج برخی تولیدکنندگان پرهزینه، 0.4 میلیون بشکه در روز کاهش یابد. فرض دیگر این است که بنا به پیش‌بینی آژانس بین‌الملی انرژی، تولید نفت ایران نیز افزایش یابد و تا ماه ژوئن سال 2016، 0.6 میلیون بشکه در روز به عرضه جهانی نفت اضافه شود. نهایتاً، گمان می‌رود که سطح تولید اوپک- صرف‌نظر از افزایش عرضه ایران- در سطوح فعلی یعنی حدود 31.7 میلیون بشکه در روز باقی بماند.

به این ترتیب، مازاد عرضه نفت به بازار احتمالاً تا 0.8 میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت. بر اساس رابطه تاریخی بین تغییر میزان مازاد عرضه و قیمت نفت، انتظار می‌رود که متوسط قیمت در سال 2016، 44 دلار به‌ازای هر بشکه باشد.

2. سناریو بدبینانه. در این سناریو، فرض می‌شود که در سال 2016، رشد تقاضا حدود 0.9 میلیون بشکه در روز باشد. علاوه‌بر این فرض می‌شود که سطح تولید نفت شیل در ایالات متحده بی‌تغییر بماند. در این سناریو، فرض بر این است که تحریم‌ها علیه ایران در نیمه نخست سال 2016، لغو خواهد شد و به این ترتیب، سطح تولید نفت ایران تا پایان سال، 1 میلیون بشکه در روز افزایش می‌یابد. همچنین فرض می‌شود که دیگر تولیدکنندگان اوپک نیز تولید خود را افزایش دهند.

به این ترتیب، عدم‌تعادل در بازار، تشدید خواهد شد و مازاد عرضه به 2.2 میلیون بشکه در روز می‌رسد. در نتیجه، بر اساس این سناریو، انتظار می‌رود که در سال 2016، متوسط قیمت نفت 36 دلار به‌ازای هر بشکه باشد.

3. سناریو خوش‌بینانه. در این سناریو، فرض می‌شود که رشد تقاضای 1.6 میلیون بشکه‌ای در روز سال 2015، در سال 2016 نیز تکرار شود. در رابطه با سطح تولید نفت شیل ایالات متحده نیز فرض می‌شود که کاهش تولید، بیش از 0.6 میلیون بشکه در روز باشد. افزایش تولید نفت ایران تا پایان سال 2016 نیز تنها 0.3 میلیون بشکه در روز، فرض می‌شود. انتظار می‌رود که تولید دیگر اعضای اوپک نیز تحت‌تأثیر عوامل امنیتی یا ژئوپلتیکی، تا حدود کاهش یابد.

به این ترتیب، در سال 2016، تعادل مجدداً در بازار برقرار خواهد شد و رشد تقاضا نسبت عرضه، 0.3 میلیون بشکه در روز بیشتر خواهد بود. بنابراین، بر اساس این سناریو، قیمت نفت در سال 2106، به‌طور متوسط 50 دلار به‌ازای هر بشکه خواهد بود.